وال استریت، قمارخانه‌ای بی‌اخلاق و دیوانه

بورس قمارخانه است: وال استریت

در واقع، مشتقات مالی چیزی جز روش‌های پیچیده‌ی شرط‌بندی نیست و بدین ترتیب وال‌استریت تبدیل به کازینویی دیوانه شده است که امکان شرط‌بندی بر روی هرچیزی را برای فعالین وال‌استریت فراهم می‌کند.

ادامه خواندن

بورس‌بازی با طمع قمار؛ بررسی سازوکار بورس اوراق بهادار

وال۱ نام خیابانی است در منطقه منهتن نیویورک که بزرگ‌ترین مراکز اقتصادی ایالات‌متحده آمریکا و چند بورس مهم اقتصادی این کشور ازجمله بازار بورس نیویورک (NYSE)، بازار بورس نزدک (NASDAQ)، بازار بورس آمریکا (AMEX)، بازار بورس تجاری نیویورک (NYMEX) و میز بازرگانی نیویورک (NYBOT) در آنجا واقع‌شده است. از این جهت به بازارهای سرمایه‌ی آمریکا «بورس وال‌استریت» گفته می‌شود که از قدیمی‌ترین بورس‌های جهان به‌حساب می‌آید.

Wall-St1

پدیده وال‌استریت۲ و اتفاقات و حواشی پیرامون آن، به دلیل اهمیت و تأثیری بالایی که در وضعیت اقتصاد جهانی، به‌ویژه اقتصاد ایالات‌متحده دارد، همیشه یکی از موضوعات جذاب برای هالیوود به‌حساب می‌آمده که تاکنون فیلم‌های زیادی نیز با موضوعات مربوط به وال‌استریت ساخته و روانه سینما شده است.

لیست زیر تعداد معدودی از فیلم‌هایی هست که از سال ۱۹۱۶ تا سال ۲۰۱۳ درباره وال‌استریت ساخته شده است:

«تراژدی وال‌ استریت» ساخته لارنس مارستون در سال ۱۹۱۶

«رمز و راز وال‌استریت» ساخته تام کالینز ساخته در سال ۱۹۲۰

«وز وز وال استریت» ساخته جیک نلسون در سال ۱۹۲۵

«گرگ خیایان وال‌استریت» ساخته دولند وی.لی

«وال‌استریت» ساخته روی ویلیام در سال ۱۹۲۹

«کلنی در وال‌استریت» ساخته تد ویل در سال۱۹۳۰

«کابوی وال‌استریت» ساخته جوزف کین در سال ۱۹۳۹

«وال‌استریت» ساخته الیور استون در سال ۱۹۸۷

«گرگ وال‌استریت» ساخته دیوید دکوتئو در سال ۲۰۰۲

«مبارزان وال‌استریت» ساخته مشترک اسکات جی.بیل و سین اسکلتن در سال ۲۰۰۶

«وال‌استریت: پول‌ها هرگز نمی‌خوابند» ساخته الیور استون در سال ۲۰۱۰

«بارونس‌های دزد وال‌استریت» ساخته متئو میس

«کلیولند در مقابل وال‌استریت» ساخته جین استفان بورن در سال ۲۰۱۰

«صدای اشغال وال‌استریت» ساخته آنتونیو دلا کروز در سال ۲۰۱۱

«توطئه وال‌استریت» ساخته کریستین لد کوپلند

«غرور وال‌استریت» ساخته جف بردتون در سال ۲۰۱۲

«گرگ وال استریت» ساخته مارتین اسکورسیزی در سال  ۲۰۱۳

«حمله به وال استریت» ساخته اووه بل در سال ۲۰۱۳

بورس به‌عنوان یکی از نهادهای اصلی نظام سرمایه‌داری حیات و دوام آن را رقم می‌زند چراکه نظام سرمایه‌داری بر مبنای تکاثر ثروت و انباشت بیشتر سرمایه بناشده است و لذا بورس نبض حیاتی نظام سرمایه‌داری محسوب می‌شود. بورس وال‌استریت با توجه به نوع سازوکار معاملاتی که در آن انجام می‌گیرد همواره دچار بحران بوده و مشخصاً نقش بسزایی در شکل‌گیری بحران‌های اقتصادی داشته است. در این بین بورس تهران نیز متاثر از بورس جهانی همواره دچار رکود و سقوط بوده است. در طی دو سال گذشته بورس تهران با بحران‌های جدی روبرو شده که اکثر تحلیل‌گران بازار دلیل قانع‌کننده‌ای در این رابطه بیان نکرده‌اند.

۲۴۴۸۶

از این رو در این مقاله سعی کردیم سه مولفه کلیدی بورس را به صورت مختصر شرح دهیم تا آشنایی جزئی از این نهاد بحران‌زده به دست آوریم. لذا با توجه به تخصصی بودن متن مقاله برای درک مفاهیم آن بهتر است دو فیلم «وال‌استریت ۱۹۸۷» و «وال‌استرایت، پول هرگز نمی‌خوابد ۲۰۱۰» ساخته الیور استون را دیده باشید.

wallstreet۲۲

 ۱-  رانت اطلاعاتی۳

رانت فرآیندی است که طی آن یک فرد یا گروه صاحب اطلاعات، فرصت‌ها و امتیازهایی شوند که دیگران از آن بی‌بهره‌اند و با سوءاستفاده از این فرصت‌ها و اطلاعات به ثروت‌های مالی و موقعیت‌های اجتماعی دست یابند. رانت در واقع سود غیرمتعارفی است که بدون زحمت و تلاش تنها به دلیل برخورداری از اطلاعات و موقعیت به دست می‌آید. رانت اطلاعاتی یکی از شقوق رانت‌خواری است که عده‌ای از طریق دستیابی زودرس به اطلاعات گوناگون در زمینه سرمایه‌گذاری سودهای کلانی می‌برند.۴

اطلاعات یکی از الزامات برای ورود به عرصه اقتصادی و سرمایه‌گذاری است. اساساً بازارهای سرمایه۵ به‌ویژه بورس بر پایه اطلاعات بناشده‌اند به‌طوری که هرکس بخواهد در بورس اقدام به سرمایه‌گذاری و خرید سهام کند باید ابتدا اطلاعاتی از قبیل سیاست‌های اقتصادی دولت، سیاست‌گذاری‌های خارجی، روند بازارهای جهانی، میزان داریی و سودهی شرکت‌ها، قیمت‌های سهام و … را در اختیار داشته باشد تا بتواند سرمایه‌گذاری موفقی انجام دهد.

در این بین افراد سودجو و طماع که اغلب وابسته به کانون‎های ثروت و قدرت هستند از طریق زد و بندهای مالی و خرید و فروش اطلاعات، به اطلاعات محرمانه شرکت‌ها و دولت‌ها که هنوز منتشر و رسانه‌ای نشده دست می‌یابند و به‌راحتی می‌توانند این اطلاعات را به دیگران بفروشند و یا با جهت‌دهی سرمایه خود سود هنگفتی ببرند. به‌طور مثال ممکن است شخصی بعد از دستیابی به اطلاعات محرمانه یک شرکت از میزان سودهی آینده آن در بورس باخبر شود و یا اینکه تغیر مقررات دولت باعث سودهی آن شرکت شود، این شخص با نامطلوب جلوه دادن سهام شرکت از میزان تقاضای خرید آن می‌کاهد و بعد از کاهش قیمت سهام، آن را خریداری می‌نماید و بعد دوباره با فاش شدن اطلاعات میزان سودهی شرکت قیمت سهام نیز افزایش پیدا می‌کند و آن فرد از این طریق سود زیادی کسب می‌کند.

رانت‌خواری یکی از فسادهای موجود و گسترده در سیستم اقتصاد سرمایه‌داری است که در اغلب کشورها و مشخصاً در کشور خودمان می‌توان آن را مشاهده کرد. پیدایش پدیده شهرام جزایری‌ها، بابک زنجانی‌ها و اختلاس‌های میلیاردی نشأت‌گرفته از وجود رانت‌خواری به‌ویژه رانت اطلاعاتی در سیستم اقتصادی کشور است. این افراد از طریق رشوه دادن و لابی کردن با کانون‌های قدرت و ثروت به اطلاعات ذی‌قیمتی دست می‌یافتند.

یکی دیگر از فسادهای درون بورس رانت‌خواری و تخلفات کارگزاران بورس است.کارگزاران در واقع مشاوران فروش سهام هستند که خرید و فروش سهام در بورس از طریق کارگزار صورت می‌گیرد. این افراد از هر حربه و فریبی استفاده می‌کند تا مشتری به دست بیاورند و اکثرا بهترین سهام شرکت‌ها را به سرمایه‌داران بزرگ می‌فروشند تا به سرمایه‌داران خرد، زیرا سود بیشتری عاید آن‌ها می‌شود.

۹۹۹-۲f1bfb8a5e54a7e103a22a7c46eee210

«افراد سودجو و طماع که اغلب وابسته به کانون‎های ثروت و قدرت هستند از طریق زد و بندهای مالی و خرید و فروش اطلاعات به سودهای هنگفتی دست پیدا می‌کنند.»

«پیدایش پدیده شهرام جزایری‌ها، بابک زنجانی‌ها و اختلاس‌های میلیاردی نشأت‌گرفته از وجود رانت‌خواری به‌ویژه رانت اطلاعاتی در سیستم اقتصادی کشور است.»

۲-شایعه‌سازی۶

شایعه ترویج خبر ساختگی می‌باشد که واقعیت ندارد و بر پایه بزرگنمایی، رعب آفرینی، فرافکنی و تحریف استوار است. در بیان چنین خبری جنبه کمرنگی از حقیقت و یا تفسیری خلاف واقع از خبری صحیح گنجانده‌شده است و هدف از بخش چنین اخباری تأثیر نهادن بر افکار عمومی و ملی و یا دستیابی به اهداف سیاسی و اقتصادی می‌باشد؛ بنابراین شایعه خبریست که منبع آن نامشخص است و واقعیت خارجی ندارد و زبان به زبان به‌صورت شفاهی بین توده‌ای از مردم بخش می‌شود.۷

همان‌طور که بیان شد اطلاعات یکی از مهم‌ترین الزامات برای سرمایه‎گذاری در بورس است و مبنای خرید و فروش سهام، اطلاعاتی است که شرکت‌ها برای نشان دادن وضعیت مالی و عملکرد خود؛ خلاصه‌ای از اطلاعات مالی و ترازنامه‌های شرکت را در قالب صورت‌های مالی در بازه‌های زمانی مختلف به سازمان بورس، رسانه‌ها و مردم عرضه می‌کنند. قیمت سهام شرکت‌ها در بورس همانند سایر بازارهای مالی۸ بر اساس میزان عرضه و تقاضای بازار مشخص می‌شود و مبنای تصمیم‌گیری بورس‌بازان برای خرید و فروش سهام، میزان و مقدار عرضه و تقاضا بر اساس نمودارهای قیمت برحسب زمان است. به‌طور خلاصه که بورس بازان بر مبنای قیمت‌ها که میزان عرضه و تقاضا در بازار آن را مشخص می‌کند، خرید و فروش می‌کنند.

سازوکار معاملات در بورس به‌گونه‌ای است که می‌توان بر اساس شایعه‌سازی و معاملات صوری در مکانیسم عرضه و تقاضای بازار خلل ایجاد کرد به این صورت که شخص با ایجاد یک شایعه مبنی بر اینکه قیمت سهام یک شرکت به‌زودی افزایش پیدا خواهد کرد و یا تغیرات قوانین باعث سودهی شرکت می‌شود؛ یک نوع تقاضای مازاد برای سهام آن شرکت ایجاد می‌کند به‌طوری که این افزایش تقاضا به یک نوع صف خرید منجر می‌شود و این باعث افزایش قیمت سهام شرکت می‌گردد و این روند شایعه‌سازی برعکس هم می‌تواند باشد و با ایجاد صف فروش برای سهام یک شرکت باعث کاهش قیمت سهام آن شود.

معاملات صوری یکی دیگر از کلاه‌برداری‌های موجود در بورس است. معاملات صوری به معاملاتی گفته می‌شود که در آن یک نفر به تنهایی یا به کمک فردی دیگر به خرید و فروش همزمان سهام اقدام می‌کند اگر چه به ظاهر معامله انجام‌شده اما تغیر مالکیت واقعی صورت نگرفته است. هدف از این‌گونه معاملات ایجاد یک صف خرید و فروش جعلی برای یک سهم است که باعث ایجاد قیمت مصنوعی و غیر واقعی سهام می‌شود و همچنین از این طریق به‌منظور کسب سود و یا نشان دادن زیان مصنوعی برای اهداف مالیاتی استفاده می‌کنند.

به‌طور کلی می‌توان گفت که ایجاد صف خرید و فروش برای یک سهم متأثر از تغیرات سریع اطلاعات است که این اطلاعات بر میزان عرضه و تقاضای بازار و قیمت سهام شرکت‌ها تأثیر دارد و همچنین بورس بازان با دست‌کاری قیمت‌ها از طریق مکانیسم عرضه و تقاضا، روند بازار را سمت غیرحقیقی و غیر واقعی سوق می‌دهند.

شایعه‌پراکنی به‌نوعی برای خریدار جهل ایجاد می‌کند و باعث فریب خوردن او در معامله می‌شود. این نوع معاملات از نظر فقهی غرری و باطل به‌حساب می‌آیند. غرر در لغت به معنی خطر۹ و به معنای در معرض هلاک افتادن و فریب خوردن می‌باشد۱۰. غرر از نظر حقوقی بدین معنا است که اگر کسی عقدی منعقد کند و به یکی از جهات معامله جاهل باشد و یا فریب‌خورده باشد و برای او احتمال ضرری از میان باشد آن عقد غرری و باطل است.

فریب دادن، شایعه‌سازی کردن و انجام معاملات صوری یکی از سازوکارهای اصلی بورس‌بازان در بورس وال‌استریت و حتی بورس تهران است. اغلب بازاریاب‌ها و کارگزاران بورس با خوب یا بد جلوه دادن سهام شرکت‌ها اقدام به فریب دادن افراد می‌کنند که متأسفانه این دست از اقدامات به‌عنوان یک تکنیک و فن در انجام معاملات به‌حساب می‌آید. یکی از جهات دیگر معاملات غرری در بورس عدم شفافیت اطلاعات شرکت‌هایی است که سهام آن‌ها در بورس عرضه می‌شود. شرکت‌ها به هر دلایلی از ارائه اطلاعات شفاف خود مثل میزان دارایی‌ها و بدهی‌ها خودداری می‌کنند که این باعث ایجاد شایعات و جهل خریداران نسبت خرید و فروش سهام آن شرکت می‌شود.

۱۲

«معاملات صوری یکی دیگر از کلاه‌برداری‌های موجود در بورس است. بورس‌بازان بر اساس شایعه‌سازی و معاملات صوری در مکانیسم عرضه و تقاضای بازار (قیمت) خلل ایجاد می‌کنند.»

«شایعه‌پراکنی به‌نوعی برای خریدار جهل ایجاد می‌کند و باعث فریب خوردن او در معامله می‌شود. این نوع معاملات از نظر فقهی غرری و باطل به‌حساب می‌آیند.»

۳-قمار۱۱

قمار به معنی به خطر انداختن پول به امید کسب سود در جایی که بخت، اقبال، شانس و تصادف مطرح باشد و در آنجا ریسک کردن به خودی خود ضرورتی ندارد. قمار یک بازی ستیزه جویانه است که اصلاً حسن نیتی در آن وجود ندارد و هر طرف به تصور اینکه بخت با او یار خواهد بود و برنده خواهد شد دست به قمار میزند و اگر بداند برنده نمی‌شود هرگز آن عمل را انجام نمی‌دهد۱۲. قرآن از قمار به‌عنوان «میسر» یادکرده است۱۳و لذا قمارباز را «یاسر» گویند و ریشه آن از کلمه «یُسر» به معنای آسانی آمده است۱۴. علت نامیدن قمار به میسر در قرآن این است که قمارباز بدون زحمت و تلاش سودی به دست می‌آورد که حاصل بخت‌آزمایی و شرط‌بندی است.

با توجه به این تعاریف می‌توان خطرپذیری و ریسک، بخت‌آزمایی و شانس، شرط‌بندی و برد و باخت، عدم حسن نیت و کسب سود بدون تلاش را از ویژگی‌های معاملات مبتنی بر قمار برشمرد. سازوکار معاملاتی که در بورس انجام می‌گیرد بر اساس قمار است و قمار جزء لاینفک سیستم بورس محسوب می‌شود.

سرمایه‌گذاری در بورس به دو شکل است. افرادی که با خرید سهام یک شرکت به دنبال سرمایه‌گذاری واقعی هستند و از طریق سودی که سالانه شرکت بین سهامداران تقسیم می‌کند، درآمدی کسب می‌کنند. این افراد به علت نوسانات شدید بورس و عدم ثبات قیمت‌ها کمتر در بورس سرمایه‌گذاری می‌کنند؛ اما دسته دوم که اغلب سرمایه‌گذاران بورس جزء این دسته هستند، افرادی می‌باشند که سهام شرکت‌ها را بدون قصد نگهداری و با پذیرش ریسک خریداری می‌کنند و به دنبال کسب سود از مابه‌التفاوت قیمت سهام در کوتاه‌ترین زمان ممکن هستند که اصطلاحاً به این افراد بورس باز یا سفته‌باز می‌گویند.

بورس‌بازی از نظر لغوی به معنای تأمل، تصور، حدس و گمان، پیش‌بینی، قمار و سفته‌بازی آمده است۱۵. سفته‌بازی به معنی شرط‌بندی بر قیمت‌های آینده است. به‌طوری که فروشنده بر کاهش قیمت سهام در یک روز معین و خریدار بر افزایش قیمت سهام در آن روز شرط می‌کند به این ترتیب اگر پیش بینی آنها درست بود سود می‌برند وگرنه دچار زیان می‌شوند. بورس بازان اغلب بر افزایش و کاهش قیمت‌ها قمار می‌کنند. قمار یک نوع بازی با جمع صفر است به این صورت که یک طرف می‌بازد و دیگر به همان اندازه سود می‌برد. بورس بازان بر اساس احتمالات قیمت سهام یک شرکت را در آینده پیش بینی می‌کنند که اگر قیمت سهام کاهش پیدا کند آن را به فروش می‌گذارند و از این طریق سود می‌کنند و فرد دیگری که آن سهام را میخرد دچار ضرر می‌شود و این یعنی معامله با جمع صفر یک طرف می‌برد و دیگری می‌بازد.

tas

«خطرپذیری و ریسک، بخت‌آزمایی و شانس، شرط‌بندی و برد و باخت، عدم حسن نیت و کسب سود بدون تلاش از ویژگی‌های معاملات مبتنی بر قمار است.» 

«قمار یک نوع بازی با جمع صفر است به این صورت که یک طرف می‌بازد و دیگر به همان اندازه سود می‌برد. بورس‌بازان اغلب بر افزایش و کاهش قیمت‌ها قمار می‌کنند.»

بورس بازان اصولاً در شرایط جهل و عدم اطمینان اقدام به خرید و فروش سهام می‌کنند. آنها تنها به روند تغیر قیمت‌ها و تمایلات بازار بر اساس تحلیل‌های بنیادی۱۶ و تکنیکال۱۷ اشراف دارند و نسبت به میزان بدهی‌ها و طلبکاری‌های شرکت بی‌اطلاع هستند. سهام‌داران نه‌تنها مالک شرکت هستند بلکه مالک بدهی‎ها و دارایی‌های شرکت نیز می‌باشند. سهام‌داران شاید بتوانند از دارایی شرکت‌ها به‌صورت اجمالی آگاه بشوند اما اطلاع از بدهی‌ها و ضررهای شرکت با توجه به کتمان و عدم شفافیت اطلاعاتی آنها عملاً غیر ممکن است. شهید مطهری در مقدمه جهان‌بینی اسلامی خود به این نکته اشاره می‌کند که هر مبادله و گردش ثروتی باید از روی آگاهی کامل طرفین باشد و اطلاعات لازم قبلاً کسب‌شده باشد وگرنه معاملات جاهلانه و ریسکی، غرری و باطل است۱۸.

 پانوشت:


۱.Wall

۲.Wall Street

۳.Informational Rent

۴٫خانی، صدیقه. رانت در اقتصاد، (۱۳۸۸)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم اقتصادی. استاد راهنما دکتر تک‌روستا

۵.Capital Markets

۶.Gossip

۷٫فولادی محمد، اخلاق روزنامه‌نگاری، ماهنامه معرفت، سال شانزدهم، شماره ۱۲۳، اسفند ۱۳۸۶

۸.Financial Markets

۹٫محمدی ابوالحسن. قواعد فقه، چاپ دوم، نشر دادگستر، ۱۳۷۷

۱۰٫صالح‌آبادی، علی و آرام، محمد. اصول مدیریت مالی اسلامی و ابزارهای آن. مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق ۱۳۸۰

۱۱.Gamble

۱۲٫غنیمی فرد، حجت‌الله و آرام بنیاد، محمد. امکان‌سنجی فقهی تأسیس بورس آتی نفت در جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق، ش ۲۵

۱۳٫سوره بقره آیه ۲۱۹ – یَسْئَلُونَکَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَیْسِرِ قُلْ فِیهِمَآ إِثْمٌ کَبِیرٌ وَمَنَفِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَکْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَیَسْئَلُونَکَ مَاذا یُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ کَذَلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمُ الْأَیَتِ لَعَلَّکُمْ تَتَفَکَّرُونَ.

سوره مائده آیه ۹۰ – یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَیْسِرُ وَالأَنصَابُ وَالأَزْلاَمُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّیْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ.

۱۴٫قرشی، سید علی‌اکبر.  قاموس قرآن، ج ۷، ص ۲۶۳

۱۵٫فرهنگ، منوچهر.  فرهنگ بزرگ علوم اقتصادی، جلد اول، سال۱۳۷۱، ص  ۷۵۸

۱۶.Fundamental analysis

۱۷.Technical Analysis

۱۸٫مطهری، مرتضی. مقدمه‌ای برجهان بینی اسلامی، وحی و نبوت ص ۱۱۷٫ انتشارات صدرا

 نوشته‌ی آقای احمد ادریسی

مستند گاو خشمگین

«گاو خشمگین» نقویان، مستندی است با لحنی شجاع و افشاگر برای برملا کردن نیروی پلیدی که پشت صحنۀ وال استریت-این قلب تپندۀ اقتصاد امریکا- را مدیریت کرده و هر گاه در طول یکصدسال اخیر، نفس های این گاوخشمگین به شماره افتاده، با جنگ افروزی تنها راه حلش برای برون رفت از بن بست های اقتصادی را به سیاست مداران امریکایی دیکته کرده است: جنگ برای صلح!!!

درحالی که چهارمین دورۀ«جشنوارۀ مردمی فیلم عمار»، دومین روزش را در سینما فلسطین تهران با نظمی مثال زدنی پشت سر گذاشت، از دیروز(یکشنبه) فیلم مستند «گاو خشمگین» ساختۀ مهدی نقویان بر روی پردۀ سالن اصلی سینما فلسطین رفت.

به گزارش بولتن نیوز، «گاو خشمگین» مستندی است که با استفاده از تصاویر آرشیوی و نیز ارجاعات تاریخ سینمایی، به بررسی ارتباط وال استریت و جنگ های امریکا در یک قرن اخیر می پردازد.

«گاو خشمگین» که نامش را نیز وام دار یکی از مهم ترین آثار داستانی تاریخ سینما به همین نام است، با صحنه های به یاد ماندی بازی رابرت دنیرو در نقش جیک لاموتا، مشت زن معروف و خستگی ناپذیر امریکایی در این درام ورزشیِ ساختۀ مارتین اسکورسیزی، به عنوان تیتراژ آغاز شده و در همان ابتدا خود را به عنوان فیلمی ساختارمند و متفاوت معرفی می کند.

مستند عمّاری «گاو خشمگین» که ابتدا با اشاره به جنبش تسخیر وال استریت در سال ۲۰۱۲ موضوع اصلی خود را برای مخاطب معرفی کرده به دنبال یافتن ریشۀ این حرکت عظیم اعتراضی تاریخ امریکا را به کمک تاریخ سینما دهه دهه و سال به سال عقب آمده و در هر توقف گاهی با ارجاع به فیلمی دیگر از تاریخ سینما، پایش را در آن دوران تاریخی محکم کرده و با بررسی وضعیت سیاست امریکا در هر دوره، نسبت آن را به اقتصاد جهان، اقتصاد امریکا و نقش وال استریت به عنوان قلب تپندۀ این اقتصاد بازخوانی می کند.

«گاو خشمگین» که از همان ابتدای کار، بهترین راه خروج از بحران های اقتصادی برای وال استریت را ورود امریکا به جنگ و اساساً شعله ور ساختن آتش جنگ در جهان توسط این غول استعماری معرفی کرده، سعی می کند با آوردن نمونه های تاریخی این مسئله را به اثبات برساند.

در این راه این مستند آرشیوی علاوه بر ارجاع مستقیم هنری به «گاو خشمگین» اسکورسیزی، با ارجاع به فیلم های داستانی و سینمایی «محفظۀ رنج» ساختۀ کاترین بیگلو دربارۀ جنگ عراق، «وال استریت» فیلم سیاسی معروف الیور استون، «اینک آخرالزمان» شاهکار بی بدیل فرانسیس فورد کاپولا دربارۀ جنگ ویتنام، «خوشه های خشم» اثر اقتباسی مهم جان فورد که بر اساس رمان معروف جان اشتاین بک دربارۀ بحران اقتصادی دهۀ ۱۹۳۰ و آثاری از این دست ضمن ابراز پایبندی بر ساختاری که از ابتدا تعریف نموده، بخش های مختلف فیلمش را نیز با استفاده از نام این آثار نام گذاری می کند.

و اما درون مایۀ «گاو خشمگین» نقویان که سراسر مفاهیم ضداستعماری و ضدامریکایی است، با روایت راوی فیلم که با لحنی طنز و شنگول ماجراهای بعضاً دردناک فیلم را مثل قصه ای کودکانه تعریف می کند، با ساختاری این اثر عجین شده و نقویان توانسته با استفاده از موسیقی های جاز و برخی ترانه های قدیمی بلوز امریکایی، لحن سرخوش راوی اش را تکمیل کرده و به نوعی تناقض هنری در اثرش دست یابد. فلیمی با فرم و ساختاری شاد و سرگرم کننده اما دربارۀ دردها و مشلات بشری.

شاید مهمترین رسالت این مستند سیاسی را بتوان افشای نقش خاندان راک فلر، در مناسبات اقتصادی و سیاسی امریکا و وال استریت دانست. فیلم پس از بررسی هر دورۀ تاریخی با یاری تصاویر آرشیوی و آثار تاریخ سینمایی، به ناگهان بر روی تصویری تکراری از دیوید راک فلر پیر و ثروتمند متوقف شده و او را به عنوان نقش منفی فیلم برجسته می کند.

در یکی از بخش های ابتدایی فیلم که با عنوان «محفظۀ رنج» مشخص شده، فیلم با یادآوری درست ده سال قبل از تسخیر وال استریت، به انفجار برج های دوقلوی مرکز تجارت جهانی توسط القاعده پرداخته و نشان می دهد چگونه انهدام این دو برج، منجر به شعله ور شدن آتش جنگ های دوقلوی عراق و افغانستان گردید.

جنگ هایی که ابتدا در ۷اکتبر۲۰۰۷ تحت عنوان عملیات بلند مدت آزادی برای ازبین بردن القاعده، طالبان و گروه های تروریستی افراطی در افغانستان آغاز شد و سپس در ۲۰ مارس ۲۰۰۳ با حمله به عراق و تحت عنوان عملیات آزادسازی عراق از تروریسم ادامه یافت و با آن که منجر به سقوط صدام حسین در عراق و طالبان در افغانستان گردید و هنوز نیز با حضور نیروهای خارجی موسوم به صلح در این دو منطقه ادامه دارد.

فیلم در بخش «اینک آخرالزمان» نیز با اشاره به دلیل کاذب حمله به ۲ ناو امریکایی که منجر به آغاز جنگ ویتنام شد، به این نتیجه می رسد که دلایل امریکا برای ورود به جنگ هایی که در قرن اخیر همیشه درگیرشان بوده، همیشه دروغین و کاذب است و سپس به این نتیجه می رسد آن چه در حقیقت در به راه افتادن این جنگ ها نقش داشته و دارد، بحران های اقتصادی امریکا، حرص سرمایه دارانی همچون راک فلر برای مال اندوزی بیشتر و در نهایت مناسبات خیابان وال استریت نیویورک است.

در حقیقت این فیلم نشان می دهد که تسخیر خیابان وال استریت نیویورک در سال ۲۰۱۲ توسط خود امریکایی ها و جوانان بعضاً چپ امریکایی، ریشه در تاریخ یک صد سالۀ سیاسی امریکا و جنگ افروزی های مداوم این دولت دارد و با آن که گاهی بیش از حد در دام ساده انگاری سیاسی و نگاه بیش از سطحی و سیاه به مسائل می افتد، اما لااقل به لحاظ فرمی و ساختاری در نیل به هدفش موفق عمل می کند.

و درنهایت «گاو خشمگین» فیلمی است دربارۀ مجسمۀ ۳۰۰۰ کیلویی گاوی خشمگین در نیویورک که سمبل وال استریت است. گاوی که تنها با مبارزه و مبارزۀ بیشتر زنده است و اگر نجنگد دیگر گاو خشمگین نیست و این یعنی نابودی!

«گاو خشمگین» نقویان، مستندی است با لحنی شجاع و افشاگر برای برملا کردن نیروی پلیدی که پشت صحنۀ وال استریت، این قلب تپندۀ اقتصاد امریکا را مدیریت کرده و هر گاه در طول یکصدسال اخیر، نفس های این گاوخشمگین به شماره افتاده، با جنگ افروزی تنها راه حلش برای برون رفت از بن بست های اقتصادی را به سیاست مداران امریکایی دیکته کرده است: جنگ برای صلح!

منبع:

بورس چگونه به وجود آمد؟

همانطور که در بسیاری از مطالب گذشته اشاره شد اساس بانک بر ربا بوده و اساس بورس بر قمار، و قمار هم بر طمع تکیه دارد و طمع هم در هرکار دنیوی باعث فروپاشی میشود. در دو فیلم وال استریت یک و دو به کارگردانی آقای (Oliver Stone) به وضوح سازو کار بورس به تصویر کشیده شده که در هر دو قسمت این فیلم عبارت (طمع خوب است Greed is Good) به کرات تکرار می شود و در این فیلم طمع به عنوان زمینۀ ساخت یک تمدن ذکر شده است..ادامه خواندن

فیلم‌های هالیوودی با موضوع اقتصاد و وال استریت

 در بحران اقتصادی امروز دنیا ،‌ هر کس به هر شیوه ای و با ارائه نظریاتی سعی در یافتن راه کار و گشایشی برای رهایی از این فاجعه جهانی دارد. ولی هالیوود که در این بحبوحه بیشتر به فکر جیب خود است، از خود چه ارائه داده است؟ فیلمهای اقتصادی کوچکترین حرکت هالیوود برای شرکت در ارائه راهکاری جهت حل بحران اقتصادی جهانی است .

به اذعان خود غربی‌ها این همان گوساله سامری است که گاو شده است!

 وجود ساختمان بازار بورس نیویورک، به عنوان بزرگ‌ترین بازار بورس از نظر میزان معاملات و حجم مالی در جهان، در کنار بازار بورس نزدَک، بازار بورس آمریکا، بازار بورس تجاری نیویورک و میز بازرگانی نیویورک در خیابان وال استریت در منطقه منهتن نیویورک، این خیابان، اتفاقات، رفت‌وآمدها و خلاصه تمام رویدادهایی که در ساختمان‌های واقع در این خیابان روی‌ می‌دهد را به یکی از مهم‌ترین مکان‌های اقتصادی جهان تبدیل کرده، تا جائیکه به مرور زمان نام “وال استریت” تداعی کننده مکان آمد و شد افراد دارای نفوذ اقتصادی در آمریکا شده است.

در این بین پدیده “وال استریت” و اتفاقات و حواشی پیرامون آن نیز، به دلیل اهمیت و تاثیری بالایی که در این پدیده در وضعیت اقتصاد جهانی، به ویژه اقتصاد ایالات متحده آمریکا دارد، همیشه یکی از موضوعات جذاب برای هالیوود به حساب می‌آمده که تاکنون فیلم‌های زیادی نیز با موضوعات مربوط به وال‌استریت ساخته و روانه پرده‌های سینماها شده است.

کمپانی‌های فیلمسازی در هالیوود از دهه ۲۰ تا کنون بیش از یکصد فیلم سینمایی، سریال و مستند با موضوع وال‌استریت و حواشی آن ساخته‌اند. البته میزان تمرکز کمپانی‌های فیلمسازی بسته اهمیت رویدادهای وال‌استریت در طی این سال‌ها متغییر بوده است. نخستین فیلم سینمایی با موضوع وال استریت را لارنس مارستون در سال ۱۹۱۶ با عنوان “تراژدی وال‌ استریت” روانه پرده‌های سینماها کرد.

پس از آن فیلم‌ها و سریال‌های متعددی با محوریت این موضوع مهم اقتصادی ساخته شد:

“تراژدی وال‌ استریت” ساخته لارنس مارستون در سال ۱۹۱۶م،

 “رمز و راز وال‌استریت” ساخته تام کالینز ساخته ۱۹۲۰،

 “وز وز وال استریت” ساخته جیک نلسون در سال ۱۹۲۵، 

“گرگ خیایان وال‌استریت” ساخته دولند وی.لی 

 “وال‌استریت” ساخته روی ویلیام در سال ۱۹۲۹،

“کلنی در وال‌استریت” ساخته تد ویل سال۱۹۳۰،

 “کابوی وال‌استریت” ساخته جوزف کین سال ۱۹۳۹،

درام جنایی “وال‌استریت” ساخته الیور استون سال ۱۹۸۷،

“گرگ وال‌استریت” ساخته دیوید دکوتئو سال ۲۰۰۲،

 “مبارزان وال‌استریت” ساخته مشترک اسکات جی.بیل و سین اسکلتن سال ۲۰۰۶،

 “وال‌استریت: پول‌ها هرگز نمی‌خوابند” ساخته الیور استون در سال ۲۰۱۰،

 “بارونس‌های دزد وال‌استریت” ساخته متئو میس، 

“کلیولند در مقابل وال‌استریت” ساخته جین استفان بورن با بازی مایکل داگلاس سال ۲۰۱۰، 

“صدای اشغال وال‌استریت” ساخته آنتونیو دلا کروز سال ۲۰۱۱، 

“توطئه وال‌استریت” ساخته کریستین لد کوپلند 

“غرور وال‌استریت” ساخته جف بردتون در سال ۲۰۱۲،

“محافظه‌کار میانه‌رو” ساخته مایر نیر در سال ۲۰۱۳،

“گرگ وال استریت»” ساخته مارتین اسکورسیزی در سال ۲۰۱۳،

“حمله به وال استریت” ساخته اووه بل محصول ۲۰۱۳.

از جمله مهم‌ترین این فیلم‌ها هستند که می‌توان به آنها اشاره کرد.روز ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۱ میلادی و اعتراض تعداد کثیری از شهروندان آمریکایی به اوضاع وخیم اقتصادی و اختلاف طبقاتی آمریکا و سیاست این کشور در قبال سایر کشورهای جهان که به “جنبش وال‌استریت” یا جنبش “وال استریت را تسخیر کنیم” معروف شد، یک‌بار دیگر وال‌استریت را به صدر اخبار دنیا آورد و ادامه این جنبش وال‌استریت با وجود دستگیری و سرکوب شرکت‌کنندگان و اتفاقاتی که این رویداد به همراه داشت، بار دیگر نگاه کمپانی‌های فیلمسازی را به سمت خود جلب کرد بطوری‌که تا امروز علاوه بر چندین فیلم مستند، امسال (۲۰۱۳) سه فیلم سینمایی پر هزینه با حضور سینماگران شناخته شده و سرشناس و محوریت وال‌استریت در سینماهای آمریکا و سراسر جهان اکران شد.

«معامله گر سرکش» (Rogue Trader) محصول (۱۹۹۹)

فیلم بر اساس جریان واقعی «نیک لیسون» از سوداگران بانک بارینگز است که «اوان مک گریگور» در نقش اصلی آن ظاهر شد . علی رغم آن که فیلمهای ژانر درام اقتصادی مخاطب کمتری دارند ، این فیلم با فروش فوق العاده ای در گیشه مواجه شد .

 

 

اماکن تجاری (Trading Places) محصول (۱۹۸۳)

هیچ فیلمی درباره وال استریت خنده دار تر از این کمدی اقتصادی با بازی «ادی مورفی» و «دن آیکرود» نیست . داستان این فیلم حاکی از آن است که هر سقوطی در وال استریت ، صعودی برای فرد دیگر است.

 

 

 

«وال استریت» (Wall Street) محصول (۱۹۸۷)

«الیور استون» در این فیلم با بازی «مایکل داگلاس» البته سعی در نشان دادن حرص و طمع پایان ناپذیر در وال استریت دارد.

 

 «وال استریت۲ : پول هرگز نمی‌خوابد» (Wall Street: Money Never Sleeps )محصول (۲۱۰۰)

پول هرگز نمی خوابد ۲۳ سال بعد از وال استریت ۱ به کارگردانی الیور استون و با بازی مایکل داگلاس ساخته می شود این فیلم در ادامه داستان سری اول است.

 

«دیگ بخار» (Boiler Room) محصول (۲۰۰۰)

«وین دیزل»‌ و «جیووانی ریبیسی» در این فیلم به شکل ساده ای روشهای کلاهبرداری در یک معامله اقتصادی را در ژانری کمدی نشان می دهند.

 

 

«سوداگران گلن‌رز» (Glengarry Glen Ross) محصول (۱۹۹۲)

در این فیلم بازیگران مطرحی چون «الک بالدوین»، «آل پاچینو»، «جک لمون» و «کوین اسپیسی» ایفای نقش کرده‌اند. این فیلم ۱۰۰ دقیقه‌ای داستان یک دفتر معاملات ملکی است که در ظاهر در حال انجام وظایف معمول و روزمره خود است ولی در خفا درگیر دسیسه‌های مالی زیادی است. این فیلم به خوبی زد و بندهای خارج از بورس وال استریت را نشان می دهد.

 

 

«بربرها در دروازه» (Barbarians at the Gate) محصول (۱۹۹۳)

این فیلم به کارگردانی «گلن گوردون» و نق‌ش آفرینی «جیمز گارنر»، «جانان پرایس» و «پیتر ریگرت» سال ۱۹۹۳ هم در تلویزیون و هم در سینما به نمایش درآمد.
این فیلم رییس یک کمپانی بزرگ تنباکو در آمریکا در تلاش است تا خود این کمپانی را خریداری کند ولی در جریان مناقصه‌ای که برای فروش این کمپانی برگزار می‌شود، با مشکلات زیادی روبرو می‌شود.
 

 

 «انرون : باهوشترین افراد اتاق» (Enron : The smartest Gugs in the Room) محصول ۲۰۰۵

این فیلم داستان مرموز مغزهای کمپانی انرون و موفقیت آنها در حوزه بورس و انرژی را به تصویر می کشد. «الکس گیبنی»،  مستند ساز ۵۲ ساله آمریکا در سال ۲۰۰۵ مستند «انرون: زیرک ترین مردان در اتاق» را درباره فساد مالی و اقتصادی موجود در سیستم مالی و فرهنگ آمریکایی ساخت.
این مستند در همان سال نامزد جایزه اسکار بهترین مستند سال شد ولی نتوانست این جایزه را از آن خود کند.

 

 «معامله گر» (Trader) محصول ۱۹۸۷

این مستند در بحبوحه اقتصاد متزلزل دهه ۸۰ ساخته شده زمانی که «پل تیودر جونز» از تکنیکهایی شبیه به چارت تاریخی «جس لیورمور» برای حل بحران استفاده کرد.

 

«روانی آمریکایی»‌ (American Psycho) محصول ۲۰۰۰

«کریستین بیل» در نقش «پاتریک بیتمن» یک کارگزار حرفه ای بورس وال استریت است که درگیری بیش از اندازه او در معاملات بورس به گونه ای موجب توهم و ایجاد بیماریهای روانی در او می شود.

«آتش بازی بیهوده»‌ (The Bonfire of the vanities) محصول (۱۹۹۰)

این فیلم با بازی «تام هنکس» درباره یک نخبه از منهتن است که به عنوان یکی از چهره های معروف بورس معرفی می شود.

 

 «در جست وجوی خوشبختی» (The Pursuit of Happyness) محصول ۲۰۰۶

فیلم در «جست وجوی خوشبختی»، داستان واقعی کیریس گاردنر سیاه پوست، خرده فروش اسکنرهای پزشکی در سال ۱۱۹۸است که به همراه لیندا و پسر کوچکش کریستوفر در سانفرانسیسکو زندگی بسیار سختی دارند.

در نیمه ابتدایی فیلم آسیب های نظام سرمایه داری برطبقه متوسط را به خوبی نشان می دهد اما در نیمه دوم فیلم و درجمع بندی نهایی اش نظام سرمایه داری ستایش می کند و از زاویه تقدیس گرانه به وال استریت می نگرد.

 

کیمیا گران وال استریت (The Alchemists of wall street) محصول ۲۰۱۰

در این فیلم نگاهی متفاوت به نخبه های ریاضیات و مدلهای اقتصادی آنها برای حکومت بر وال استریت شده است.

  «مردان شرکت» (The Company Men) محصول (۲۰۱۰)

 آنچه در فیلم مردان شرکت در محور قرار دارد تبعات ناشی از رکود اقتصادی است که در یک رابطه موازی با ضریب بالای بیکاری قرار دارد که پرسوناژهای محوری این فیلم با آن دست و پنجه نرم می‌کنند. مردان شرکت درمقابل این گسل اقتصادی آینه‌ای قرار می‌دهد تا بازتاب تأثیر رکود اقتصادی را بر زندگی فردی و خانوادگی مردم آمریکا نشان دهد و طبقه متوسطی که حاصل و افتخار اقتصاد کاپیستالیستی هستند و این فیلم روایتی از بررسی بحران اقتصادی و چگونگی از عرش به فرش رسیدن طبقه اجتماعی مورد نظر است.



«بالا در آسمان» (Up in the air) محصول (۲۰۰۹)

در فیلم «بالا در آسمان» تبعات بحران اقتصادی،تبلیغات سرسام آور،بیکاری ،روزمرگی و در مهم ترین بخش ، سبک زندگی تحت تاثیر رکود اقتصادی را با دست مایه طنز و درام را مورد بررسی قرار می دهد.در واقع  این فیلم ارتباط میان سبک زندگی، تاثیر رکود اقتصادی و نوع روابط انسانی اضلاع این درام مثلثی را مورد بررسی قرار می دهد و پرسشی بزرگ را مطرح می نماید؛آیا رکود اقتصادی موجب قطع روابط انسانی و در نهایت این گزاره سبب فروپاشی اجتماعی می شود؟

 درام «بالا در آسمان» با نگاهی مکاشفه گر به قصه تعدیل کنندگان می پردازد.  تعدیل کننده خوش پوشی به نام رایان بینگهام (جورج کلونی) کارشناس تعدیل پرسنل شرکت های مختلف است که که با هواپیما به این شهر و آن شهر می رود و کارمندان را اخراج می کند.
 

 

«تماس حاشیه ای» (Margin call) محصول (۲۰۱۱)

مارجین کال اصطلاحی است در نظام سرمایه داری به معنی وقتی که مردم سهام و اوراق بهادار را با قرض خریده باشند . و یا به عبارتی در مقابل خرید سهام، وثیقه گذاشته و وثیقه ارزشش پایین بیاید و آن بانک وام دهنده با خریدار تماس بگیرد و وثیقه با ارزش تری را طلب کند (تماس در مقابل دریافت وثیقه) مارجین کال در بحران مالی سال ۲۰۰۸ رخ داد. این فیلم یکی از مهترین فیلم ها برای شناخت وال استریت و نظام سرمایه داری است 

فیلم با بازی «دمی مور» و «اسپیسی» جریان یک بانکدار است که با خلق یک مدل ریاضی سعی در کلاهبرداری دارد که در نهایت ناکام می ماند.

 

«مردان مخزن» (Repo Men) محصول ۲۰۱۰

ریپو در لغت به معنی تملک  دوباره بر هرگونه شی ء ای به خاطر عدم پرداخت کامل هزینه  آن است .  ریپو کردن یکی از مهم‌ترین قوانین سیستم‌های بانکی برای بازپس‌گیری اموال خود است قانونی که این اجازه را به سیستم‌های بانکی می‌دهد تا به هر وسیله بتواند به هدف خود یعنی برگشت سرمایه از وام‌گیرنده برسد. در سال ۲۰۱۰ درست در زمانی که امریکا در رکود اقتصادی به سر می‌برد فیلم کمتر دیده‌شده‌ی ساخته شد به اسم مردان ریپو فیلمی که به زیبایی نشان می‌دهد که درون‌مایه و اساس حق ریپو به چه شکل است فیلمی کاملاً انتقادی به نظام‌های بانکی که تلاش می‌کند به بیننده خود بفهماند که سرمایه‌دارها به آن‌ها به شکلی نگاه می کنند و نظام‌های بانکی چگونه حتی ذهن و عقل انها را تسخیر کرده‌اند.

«دهکده جهانی»‌ (Cosmopolis) محصول ۲۰۱۲

«اریک پاکر» یک سرمایه گذار میلیاردر است که برای افزایش ثروت خود ، دارایی خود را به قمار می گذارد .

 

 

«گرگ وال استریت»‌ ( The Wolf of Wall Street)‏ محصول ۲۰۱۳

فیلمی به قلم «ترنس وینتر» است که براساس خاطرات «جوردن یلفورت» نوشته شده و «مارتین اسکورسیزی» کارگردانی آن را بر عهده دارد. «لئوناردو دی کاپریو» در نقش اصلی این فیلم بازیگرانی همچون «ژان دوژاردین»، «جان برنتال»، «جان فاوریو»، «جوناهیل»، «مارگوت روبی»، «راب راینر» و «ماتیومک کانایی» را همراهی خواهد کرد.

داستان فیلم درباره یک سهام‌دار بزرگ وال استریت است که از شرکت در برنامه‌های امنیتی که برای جلوگیری از کلاهبرداری‌های اقتصادی صورت می‌گیرد، خودداری می‌کند و به تنهایی برنامه های رانتخواری خود را پیش می برد.

 

«حمله به وال استریت»‌ (Assault on Wall Street) محصول ۲۰۱۳

درام “حمله به وال‌استریت” با نام اصلی “بهترین سن برای نجات از حرص و آز” با کارگردانی آو بول هم یکی دیگر از فیلم‌ها با محوریت وال‌استریت که امسال اکران می‌شود.

“حمله به وال‌استریت” درباره زندگی یک مرد میانسال با نام جیم است که پس از سال‌ها کار و زندگی شرافتمندانه و مسالمت‌آمیز در نیویورک، ناگهان به دلیل سقوط ارزش سهام در وال‌استریت همه چیزش را از دست می‌دهد و…

دومینیک، پورسل، ارین کارپوک، ادوارد فورلانگ، جان هرد، کب دیوید، مایکل پر، لاچین مونرو و کلینت هوارد بازیگران فیلم حمله به وال‌اسریت هستند.

 

«فیلم سر وقت»‌ (In Time) محصول ۲۰۱۱ به کارگردانی Andrew Niccol

In Time  به دنیایی پاد آرمان‌شهری می‌پردازد که در آن زمان واحد پول محسوب می‌شود و هر فرد مقداری زمان دارد و اگر این زمان به صفر برسد وی خواهد مرد. در این فیلم به خوبی رابطه نظام سرمایه داری را با جامعه به تصویر می کشد 

 

«مستند شغل درونی» (Inside Job) محصول (۲۰۱۰)

 این مستند به کارگردانیچارلز فرگوسن ساخته شده است مستندی جنجال‌برانگیز و افشاگرانه که پر از اطلاعات محرمانه و جالب توجه درباره بحران اقتصاد جهانی است.

این فیلم مستند با صدای «مت دمون»، بازیگر برنده اسکار هالیوود، به عنوان راوی این فیلم شروع می‌شود.
«دمون» روایت خود از این مستند را با این جمله آغاز می‌کند: پیشرفت بحران اقتصادی جهان یک تصادف نیست.او در پایان نیز به این نتیجه گیری می‌رسد که حتی ۱% از بزرگترین صاحبان سرمایه در دنیا در میان حامیان بی‌شمار این فیلم نخواهند بود!

«فرگوسن» در این مستند با استناد به یک سری از مصاحبه‌ها با افراد مسئول و کارشناس و همچنین مقالات و دستمایه‌ قرار دادن تمام دانش و فهم مخاطب از اقتصاد تلاش کرده تا از روابط پنهان و پشت پرده‌ای که در این عرصه وجود دارد و ما چیزی از آن نمی‌دانیم، بگوید.

 

مستند «بزرگترین فیلمی که تاکنون فروخته شده است» (The Greatest Movie Ever Sold) محصول (۲۰۱۱)

این مستند کمدی که ۱۴ اکتبر ۲۰۱۱ در انگلستان به نمایش درآمده به کارگردانی «مورگان سوپرلوک» درباره تاثیر صنعت بازاریابی و آگهی‌های تبلیغاتی بر جامعه آمریکاست.
در این مستند ۹۰ دقیقه‌ای «جی.جی.آبرامز»، «پیتر برگ» و «پل برنان» نقش‌آفرینی می‌کنند.

«سریال کره ای میداس»‌ (Midas) در ۲۱ اپیزود محصول سال ۲۰۱۱

این سریال از فیلم پدر خوانده تاثیر گرفته است به مسائل مافیایی خانوادگی می پردازد ،در این سریال از اصطلاحی به نام طمع واگیر دار استفاده می شود .طمعی که همه درگیر آن هستند و رابطه بین پول و طمع را به خوبی نمایش می دهد. از مولفه های اصلی این سریال ۲ مولفه پول و سلامت هستند

 

منبع: اقتصاد اسلامی

واقعیت علمی بحران تئوریک (فلسفه و حکمت)

حسن عباسیحسن عباسی در پاسخ به حجت الاسلام و المسلمین عباس اسکندری، مدیر کل تبلیغات اسلامی استان قم که سخنان وی را دور از واقعیت علمی خوانده است، واقعیت علمی کنونی را، بحران تئوریک مزمنی برشمرد که بسیاری آن را نمی‌بینند، و گروهی از اهل علم در دانشگاه و حوزه نیز سعی می‌کنند از کنار آن بگذرند.

حسن عباسی در پاسخ به حجت الاسلام و المسلمین عباس اسکندری، مدیر کل تبلیغات اسلامی استان قم که سخنان وی را دور از واقعیت علمی خوانده است، واقعیت علمی کنونی را، بحران تئوریک مزمنی برشمرد که بسیاری آن را نمی‌بینند، و گروهی از اهل علم در دانشگاه و حوزه نیز سعی می‌کنند از کنار آن بگذرند. متن پاسخ عباسی به عباس اسکندری به شرح زیر است:

حجت الاسلام و المسلمین عباس اسکندریحضرت حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای عباس اسکندری در خبری به گزارش خبرگزاری فارس، دیدم جنابعالی فرموده‌‌اید که سخنان عباسی به دور از واقعیت علمی است. از جنابعالی تعجب می‌کنم که به جای تبیین علمی واقعیت پدیده‌های پیرامون خود، چگونه به کتمان آن‌ها می‌پردازید. شاید باید این«به زعم شما» پدیده‌های دور از واقعیت علمی را یک‌بار دیگر برشمریم تا علمی بودن واقعیت‌ها برای ما بهتر روشن شود: 

 

فلسفه و حکمت

۱- واقعیت نخست این است که حکمت مورد نظر قرآن به عنوان خیر کثیر از فلسفه متمایز است. اساس فلسفه به ما هو فلسفه بر آرخه‌مداری است و اساس حکمت به ما هو حکمت برآیت‌مداری. بدون تقوا و ایمان می‌توان فیلسوف شد اما بدون تقوا و فرقان امکان حکیم شدن وجود ندارد. لذا واقعیت علمی نخست این است که حکمت قرآنی به عنوان خیر کثیر، به فلسفه، و آیه به آرخه فروکاست شده است. دیدم جنابعالی پشت نام مرحوم فارابی، مرحوم ابن سینا و مرحوم ملاصدرا پنهان شده‌اید. لطفاً از متون فلسفی این سه بزرگوار، متن ریشه‌شناختی مفاهیم حکمت و فلسفه، به زبان‌های مربوطه از یونانی و عربی، و از آرامی و سریانی و عبری را به ما نشان دهید، تا مشخص شود منظور این بزرگان از فلسفه و حکمت چه بوده است. البته تا آن زمان که شما چنین متنی را منتشر می‌نمایید، انتظار نداشته باشید که ما در برابر فروکاست مفاهیم قرآنی سکوت کنیم.

 

اساس فلسفه

۲- واقعیت دوم این است که فلسفه‌‌ی اسلامی، مانند هر فلسفه‌ی دیگری، هست و نیست خود را بر محملی به نام «ذهن» حمل می‌کند. ذهن واژه‌ای مبهم است که در غرب، تا حد پرستش تقدیس شده است و اکنون نحله‌هایی در غرب از این که «ذهن» همان خداست یاد می‌کنند.این واژه‌ی مبهم که حباب‌گونه فلسفه را در خود دارد، در هیچ جای قرآن یافت نمی‌شود. انتظار نداریم که قرآن در خصوص آسفالت و لامپ و پروژکتور و هر پدیده‌ی دیگر دیروزی و امروزی، اشاره‌ای کرده باشد. اما قرآنی که از فطرت و نفس و روح، تا فکر و عقل و ذکر و لب، و از تراب و نطفه و سویت و نفخت در مورد بشر یاد کرده است، چگونه از چنین مفهوم مهمی مانند ذهن که فیلسوفان به آن رسیده‌اند غفلت کرده است. ما مدعی هستیم در چهار مفهوم قرآنی صدر و شغاف و قلب و فؤاد، مفهوم فؤاد، و در سطح وسیع‌تر قلب، رحل حکمت هستند. لذا معتقدیم که قلب و فؤاد در حکمت قرآنی، به ذهن در فلسفه فروکاست شده است. از این رو از جنابعالی تقاضا داریم که سوای از نسبت حکمت و فلسفه، لطفاً نسبت قلب و فؤاد، با ذهن، که محمل وجود ذهنی در فلسفه است را در اندیشه‌ی مرحوم فارابی و ابن‌سینا و ملاصدرا، برای ما تبیین بفرمائید. البته قبلاًً در سخنرانی جلسه‌ی ۸/۱۱/۹۰ که در محضر جنابعالی و سایر علما بودیم، به طور مبسوط، نقشه‌ی کامل انسان در قرآن را تشریح نمودیم. لذا فقط برای یادآوری مجدداً اشاره شد.

 

فلسفه اسلامی

۳- واقعیت سوم این است که فلسفه‌ی اسلامی سوای از عدم انطباق چهارچوب مفهومی آن با قرآن در مثلث فلسفه و آرخه و ذهن، در چهارچوب نظری و چهارچوب تصوری نیز محل بحث است که قبلاً دلایل آن را توضیح داده‌ایم. لذا واقعیت سوم را این‌گونه می‌توان بسط داد که نسبت فلسفه‌ی اسلامی با قرآن، نسبت عموم و خصوص من‌وجه است و نمی‌توان نسبت این دو را عموم و خصوص مطلق دانست. در این صورت چه اصراری است که اسلام و قرآن به فلسفه‌ی اسلامی فروکاست شود و فلسفه‌ی اسلامی عین اسلام معرفی شود؟! فروکاست قرآن به شفاء ابن‌سینا و اسفار ملاصدرا، و القاء این نکته که فهم اسلام و قرآن منوط به عبور از دروازه‌ی فلسفه‌ی اسلامی است، واقعیت مذمومی است که برخی بر آن پای می‌فشرند و دیگران را به فلسفه‌ستیزی و نفهمی متهم می‌کنند. در واقع، همان‌گونه که فرمود قرآن کتاب انقلاب است، ما باید متعهد به این باشیم که قرآن کتاب ادامه‌ی انقلاب و استمرار حرکت نظام نیز باشد. اما چرا آن‌قدر که برخی نگران فلسفه هستند، نگران قرآن نیستند!؟

 

ولایت فقها

۴- واقعیت چهارم این است که ما شیعه علی(ع) هستیم و در مکتب فقه جعفری تنفس می‌کنیم. در سلسله‌ی ولایت فقیه از ابن قولویه و شیخ صدوق تا حضرت امام خمینی(ره) و امام خامنه‌ای، ولایت فقها دیده می‌شود نه ولایت فلاسفه. ولایت فقیه که استمرار حرکت انبیاء(ع) خوانده شد، انقلاب را در جهت اسلام ناب محمدی(ص) رقم زد و امام راحل(ره) بارها بر اسلام ناب محمدی(ص) تاکید نمودند. اکنون واقعیت علمی چهارم این است که انقلاب اسلامی مبتنی بر ولایت فقیه و معطوف به اسلام ناب محمدی(ص) رقم خورده است و از آنجا که نسبت فلسفه‌ی اسلامی و به ویژه فلسفه‌ی صدرایی با قرآن که اساس اسلام ناب است، نسبت عموم و خصوص من‌وجه است، ادعای فلسفی و صدرایی بودن انقلاب به جای اسلامی بودن آن، در واقع فروکاست انقلاب اسلامی به انقلاب صدرایی است. چنین فروکاستی، ظلم به انقلاب است. موضع شفاف شما چیست!؟

 

تئوری‌پردازی و اقتصاد

۵- واقعیت پنجم این است که اکنون تئوری‌های پایه برای اداره‌ی دستگاه‌ها و نهادها در نظام، اغلب از مشرب‌های فکری ناخالص یا حتی مغایر با اسلام ناب برگرفته شده است. یکی از مهم‌ترین آنها، مقوله‌ی اقتصاد است که امروز با حداکثر ضریب لیبرالیسم مواجه است. واقف هستید که اگر معاش مردم را لیبرالیزه نمودیم، یقیناً معاد مردم به فلاح آنان منتج نخواهد شد. در شرایطی امروز در دستگاه‌های دولتی، اقتصاد فریدمنی اعمال می‌شود که مجمع تشخیص مصلحت نظام در مرکز تحقیقات استراتژیک خود الگوی نئوکینزی را در اسناد منتشره‌ی خود تجویز می‌کند. این واقعیت عمیقاً علمی، به معنی استحاله‌ی نظری و تئوریک انقلاب اسلامی است. شما در فعالیت‌های بر حق خود در حوزه‌ی تبلیغات اسلامی نگران استحاله‌ی فرهنگی نظام هستید، اما استحاله‌ی تئوریک و نظری نظام، به معنی استحاله‌ی نظام به یک جمهوری لیبرال اسلامی است، آیا نباید نگران شد؟! شما که در قم مقدسه مشرف هستید از مراجع عظام تقلید وضعیت بانک و بورس را بپرسید. کافی است برای درک واقعیت علمی، به بخشی از سخنان امام خامنه‌ای در دیدار خبرگان رهبری در ۱۷/۶/۹۰ توجه شود:

«قضیه این است که یک حالت انعطافی در دست کلیددار اصلی نظام وجود دارد که می‌تواند در آن جایی که لازم است، مسیر را تصحیح و اصلاح کند، بنا را ترمیم کند. البته در این‌جا هم خطری که وجود دارد، که باید از این خطر برحذر بود، این است که ما تصور کنیم این انعطاف بایستی تحت تاثیر فشارهای بیرونی و تغییر در جهت انعطاف به قالب‌های غربی باشد…. انعطاف به این معنا باشد، نه، این انحراف است؛ این انعطاف نیست…. ما بیائیم بگوئیم حالا تجدید نظر کنیم برای این‌که با دنیا هماهنگ شویم؛ نه، این خطاست؛ به این انحراف نباید دچار شد. در عین حال مسائل جدیدی وجود دارد، در زمینه‌ی اقتصاد، مسائل تازه‌ای وجود دارد. مثلاً ما بانک-داری اسلامی را به وجود آورده‌ایم. امروز مسائل تازه‌ای در زمینه‌ی پول و بانک‌داری وجود دارد؛ این‌ها را بایستی حل کرد؛ باید این‌ها را در بانک‌داری اسلامی- بانک‌داری بدون ربا، دید. کی باید این‌ها را انجام بدهد؟ فقه متکفل این چیزهاست. البته من همین جا عرض بکنم که نیاز ما به کرسی‌های بحث آزاد فقهی در حوزه‌ی قم، که مهم‌ترین حوزه‌هاست، برآورده نشده‌است. من این را الان این‌جا عرض می‌کنم، آقایانی هم از قم اینجا تشریف دارند، این نیاز برآورده نشده. در قم باید درس‌های خارجِ استدلالیِ قوی‌ای مخصوص فقه حکومتی وجود داشته باشد تا مسائل جدید حکومتی و چالش‌هائی را که بر سر راه حکومت قرار می‌گیرد و مسائل نو به نو را که هی برای ما دارد پیش می‌آید، از لحاظ فقهی مشخص کنند، روشن کنند، بحث کنند، بحث‌های متین فقهی انجام بگیرد؛ بعد این بحث‌ها می‌آید دست روشنفکران و نخبگان گوناگون دانشگاهی و غیردانشگاهی، این‌ها را به فرآورده‌هایی تبدیل می‌کنند که برای افکار عموم، برای افکار دانشجویان، برای افکار ملت‌های دیگر قابل استفاده است. این کار بایستی انجام بگیرد، ما این را لازم داریم. محصول این کاوش‌های عالمانه می‌تواند در معرض استفاده‌ی ملت‌ها و نخبگان دیگر کشورها هم قرار بگیرد.»

ایشان نظام‌سازی را به فلسفه احاله ندادند بلکه فقه را متکفل دانستند. آیا می‌دانید تعداد«زیر نظام»‌ها که تنها به یکی از آن‌ها یعنی به بانک اشاره شد، چند مورد است؟! کف ساب‌سیستم‌ها یا زیر نظام‌ها، ۱۴۰ مورد است. نظام‌سازی یعنی این‌که در این ۱۴۰ مورد، بایستی از طریق فقه استدلالی، به«بازمعماری» و«بازمهندسی» جمهوری اسلامی پرداخت. ترس و نگرانی ما که هر روز در دستگاه‌های گوناگون در حال مشاوره در طرح‌های تحول هستیم این است که به اسم انعطاف، به انحراف برسیم، یعنی همان هشداری که حضرت آقا در دیدار خبرگان فرمودند و تحذیر دادند که مبادا «تغییر در جهت انعطاف به قالب‌های غربی باشد.»

 

فروپاشی علم اقتصاد

واقعیت علمی این است که اقتصاد لیبرالی در غرب به چالش کشیده شده و جنبش اشغال وال استریت در هفت ماه گذشته در آمریکا علیه بورس قیام نموده است. این حرکت در انگلیس و ایتالیا نیز با نیّت اشغال بورس لندن و رم، شکل گرفت. هنگامی‌که ریشه‌ی این جنبش را در جامعه‌ی آمریکا و اروپا بررسی کنید، به یک نکته می‌رسید و آن «شورش علیه طمع» است. در پلاکاردهای معترضین می‌بینید که آن‌ها بر کلمه‌ی طمع Greed یک علامت ممنوع قرمز رنگ کشیده‌اند. اقتصاد کاپیتالیستی با اصالت-بخشی به طمع، در آمریکا و اروپا به این فلاکت افتاده است و اکنون در اقتصاد ایران امروز، ما راه دهه‌های گذشته‌ی آن‌ها را می‌رویم. وقتی هشدار می‌دهیم که در غرب اساس بانک بر ربا و اساس بورس بر قمار است و عمل‌کرد پایه‌گذاران بورس غرب از گذشته تا به حال، از «جان لو»، تا «پونزی» و تا «میداف» را مبتنی بر اسناد غربی‌ها نشان می‌دهیم، مسؤولان بورس جمهوری اسلامی، شورای فقهی خود را به رخ می‌کشند و ما را به مناظره می‌طلبند. غافل از این که تبلیغ معطوف به طمع برای بانک و بورس در رسانه‌های جمهوری اسلامی، و سوق دادن مردم به زندگی بورژوایی که در آن بانک و بورس بالاترین ضریب نفوذ را دارد، نتیجه‌ای جز لیبرالیزه نمودن جمهوری اسلامی در پی نخواهد داشت و یقیناً سبک زندگی مردم را آمریکایی خواهد نمود.

در این میان، در نسبت با واقعیت علمی پنجم دو پرسش مطرح است:

الف- نتیجه‌ی مطالبه‌ی امام خامنه‌ای در خصوص کرسی‌های آزاداندیشی فقهی برای مسأله‌ی نظام-سازی عموماً و مقوله‌ی بانک‌داری بدون ربا خصوصاً چه شد؟! چه در قم مقدسه، و چه در شورای فقهی بانک و بورس؟

ب- جنابعالی به عنوان مدیر کل تبلیغات اسلامی استان قم، چه موضعی نسبت به تبلیغات ضد اسلامی و طمع‌محور بانک و بورس در کشور دارید؟! وقتی پول که باید معیار معاملات باشد، خود به بازار سرمایه تبدیل می‌شود و مردم برای ثروتمند شدن، نه صنعت و کالا و کار و خدمات، که «پول» خرید و فروش می‌کنند، و این رویه‌ی غلط، از دستگاه‌های رسمی تبلیغ می‌شود و روحیه‌ی سوداگری را در میان مردم رواج می‌دهد، شما در نهاد رسمی تبلیغات اسلامی، این رویه‌ی تبلیغ ضد اسلامی که مخل تبلیغ اسلام است را چگونه ارزیابی می‌کنید؟!

این‌ها به عنوان واقعیت‌های علمی مطرح هستند و بسیاری از افراد سعی در کتمان آن‌ها دارند. این‌ها نمونه‌های همان انحراف هستند. جناب آقای اسکندری! به تعبیر هگل، فیلسوف آلمانی، «وقتی برای پرسش جدید پاسخ کهنه فراهم نمودید، شما با بحران مواجه هستید.» واقعیت علمی این است: بسیاری از پرسش‌های جدید که امروز مطرح هستند، پاسخ‌های کهنه برای آن‌ها تجویز می‌گردد، یا اساساً پاسخی برای آن‌ها ارائه نمی‌شود. لذا ما از جنابعالی که هم در تبلیغ و نشر حقایق اسلام مسئولیت رسمی حکومتی در قم مقدسه دارید، و هم این‌که به محضر بزرگان دسترسی و امکان تشرف دارید، در خواست عاجزانه داریم برای عناوین مطرح شده که به زعم جنابعالی، دور از واقعیت علمی هستند، پاسخ‌های نو و درخور ارائه نمایید که در غیر این صورت قضاوت امروزیان و آیندگان نسبت به من و جنابعالی این خواهد بود که با بحران مواجه بوده‌ایم، زیرا برای پرسش‌های جدید، پاسخ نو و مناسب نداشته‌ایم.

براندازی نرم‌افزاری جمهوری اسلامی، از راه استحاله‌ی نظری آن صورت می‌گیرد. حوزه‌های علمیه، در شرایط کنونی در تنگه‌ی احد این میدان منازعه قرار دارند و باید نظام و انقلاب و کشور را از طریق اسلام، از این گردنه‌ی حساس عبور دهند. دل‌سوزان انقلاب اسلامی نمی‌توانند نسبت به نفوذ اندیشه‌های امانیستی و لیبرالیستی در مبانی نظری دستگاه‌ها و نهادها، بی‌تفاوت و نظاره‌گر باشند. زیرا در آن صورت در صحرای محشر، پاسخ‌گوی ائمه(ع)، شهدا، و امام شهدا نخواهند بود. ما برای پاسداری از انقلاب اسلامی، در برابر استحاله‌ی نظری و براندازی نرم‌افزارانه‌ی آن، سال‌هاست که کفن پوشیده‌ایم و هر صبح، با غسل شهادت روز را آغاز می‌کنیم. لذا مطمئن باشید که ما تا آخر ایستاده‌ایم. ان‌شاءالله.

منبع: اندیشکده یقین