حجت‌الاسلام و المسلمین سعید رجحان، عضو کمیسیون حقوقی و قضائی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام و استادیار دانشگاه امام صادق(ع)، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ایران (ایکنا)، با اشاره به این که سود پرداختی توسط بانک، سودی تولید شده است، افزود: سودهای پرداختی توسط بانک‌ها حکم خاص خودش را دارد که در مورد تسهیلات بانکی مورد قبول واقع نشده است، زیرا این سودها در مواقعی که بانک تسهیلات می‌دهد، دقیقاً حکم ربا را پیدا می‌کند، حال آنکه در حالت اول بلااشکال است.
عضو کمیسیون حقوقی و قضائی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام اظهار کرد: وقتی بانک سودی به سپرده‌گذاران پرداخت می‌کند، این سود موضوعاً از بحث ربا خارج می‌شود و این مثال نشان می‌دهد سبک زندگی که اسلام درصدد ترویج آن بوده، بسیار متفاوت از سبک زندگی غربی خواهد شد، اگر بانک‌های ما واقعاً و نه در حد تئوری، اسلامی شوند.
حجت‌الاسلام رجحان ادامه داد: نقاط افتراقی که به طور مشخص و عینی، بین دو نوع سبک زندگی اسلامی و غربی وجود دارد و کماکان خودمان نیز برخی موارد آن را تجربه کرده‌ایم، نشان می‌دهد افرادی که با دید اسلامی به ابعاد زندگی خود به ویژه بعد اقتصادی آن می‌نگرند، نتایج مطلوب‌تری را کسب می‌کنند.
وی با اشاره به این که متأسفانه سبک زندگی اسلامی و مشخصاً نگاه اقتصادی اسلام به زندگی فردی بسیار متفاوت از آن نوع زندگی است که هم اکنون در سطح جامعه ترویج یافته، خاطرنشان کرد: صاحب‌نظران حوزه اقتصاد اسلامی باید بیش از پیش، در مورد آموزش‌هایی که به عنوان تربیت اسلامی در سطح جامعه ترویج می‌شود، مراقب باشند.
این استادیار دانشگاه امام صادق(ع) تأکید کرد: سودی که به تناسب پول سپرده‌گذاران، به ایشان پرداخت می‌شود، موضوعاً و تخصصاً ربطی به بحث ربا ندارد، زیرا در سیستم بانکداری این مسئله تبیین شده است و خارج از آن ممکن است ظلم و ربا محسوب شود. این‌گونه سودها در بانک ربا محسوب نمی‌شود، زیرا از موضوع خارج است و همچنین ظلم نیست، چون احکام ظلم را ندارد.
عضو کمیسیون حقوقی و قضائی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام در ادامه افزود: متأسفانه خیلی از راهکارهای اقتصادی و مادی که برای زندگی افراد مسلمان توصیه می‌شود، مبنای اسلامی ندارد و نه تنها نتیجه‌ای مطلوب به دست نمی‌دهد، بلکه باعث تخریب اعتقادات دینی مردم نیز می‌شود، بنابراین باید در این مسیر دقت بیشتری را صرف کرد.
رجحان با اشاره به اهمیت تصحیح آموزش‌های دینی در سطح جامعه اظهار کرد: از ابتدای ظهور اسلام مسائلی وجود داشته که محققان جوامع اسلامی کمتر بدان‌ها پرداخته و یا به کلی از آن‌ها غفلت کرده‌اند، به طوری که حتی می‌توان به بهترین کتاب‌های این حوزه نیز که به جهت محتوا بسیار غنی و مفید است، انتقاداتی وارد کرد.
استادیار دانشگاه امام صادق(ع) تصریح کرد: سؤال اساسی این است که چرا تاکنون ما نتوانسته‌ایم در حوزه اقتصاد اسلامی، به طور منسجم تبیین کنیم که چرا ربا ظلم است، به طوری که برخی اساتید این حوزه فریاد می‌زنند که چه دلیلی بر ظلم بودن ربا وجود دارد و حتی کارشناسان دیگر این حوزه نیز با تلاش‌های گسترده باز هم در تبیین ظلم بودن ربا دچار اشکال بوده‌اند.
وی افزود: این مطالب بیانگر آن است که ما در ادراک آموزه‌های اسلام مشکل داشته‌ایم و وقتی در ادراک مسائل اشکال داشته باشیم، مسلماً در رفتارهای دینی خود نیز به مشکل بر خواهیم خورد. به عنوان مثال، اگر در سطح بازار سؤال شود که قیمت نسیه یک کالا را چگونه تعیین می‌کنند، همه قائل به این قضیه هستند که روش‌های موجود در بازار همان روش رباست.
منبع: انجمن علمی اقتصاد حوزه قم
